Zastawie


Idź do treści

Menu główne:


Bitwy

Powstanie Styczniowe na Ziemi Łukowskiej

Bitwy i potyczki na Ziemi Łukowskiej


ŁUKÓW - 22/23 stycznia 1863

W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 oddział złożony z 350 powstańców (mieszczan Łukowa i ochotników z okolicznych wsi szlacheckich) zaatakował około 250 żołnierzy carskich zakwaterowanych przy ulicy Międzyrzeckiej odbierając im broń palną. Tak uzbrojeni powstańcy napadli na pozostałe kwatery żołnierzy w mieście. Udało im się zaskoczyć wrogie wojsko. Zdobyto 100 sztucerów i duża ilośc prochu.
Na odsiecz przybyła 8 kompania z Mroczek i powstańcy musieli się wycofać.
Wojska carskie straciły 3 żołnierzy, 20 było rannych. Do niewoli dostało się kilku żołnierzy i oficer. Powstańcy stracili 4 zabitych i 3 rannych.
Bitwą dowodzili ks. Brzóska i G.Zakrzewski

Wola Okrzejska - 26 lutego 1863

Oddział Rudolfa Różańskiego, który został świeżo sformowany w okolicach Stoczka Łukowskiego liczył 300--400 powstańców. Został on zaatakowany w okolicy Woli Okrzejskiej przez kolumnę wojsk carskich licząca 500 żołnierzy ( 2 kompanie piechoty i 50 kozaków). Po długiej i ciężkiej bitwie częśc oddziału polskiego została odcięta i nie zdołała cofnąć się do lasu.
Straty po stronie powstańców były duże - zginęło 16 żołnierzy, 6 zostało rannych. Wśród poległych był dowódca piechoty Antoni Trzaskowski, instruktor cieszący się dużym szacunkiem. W ręce carskie dostała się większosc taboru, korespondencje i sztandar oddziału. Zginęło 19 kozaków i kilkunastu pieszych.

Juliusz Kossak Bitwa pod Ignacewem 1863

http://malarstwo-historia.blogspot.com/2011_05_01_archive.html

Michał Elwiro Andriolli "Walka powstańcza"

Gręzówka - Stanin 14 marca 1863

13 marca oddział Lewandowskiego liczący ponad 250 powstańców rozłożył się we wsi Gręzówka. Nie byli oni przygotowani do walki, potyczkom nie sprzyjał też teren. Zaatakowany przez wojska carskie Lewandowski wycofał się ze wsi tracąc jednego poległego i 3 wziętych do niewoli. Skrajem lasów dotarł, przez Dąbie i Tuchowicz, do Stanina.
Tu 14 marca oddział uzbrojony w karabiny, strzelby i kosy stoczył zaciętą bitwę z armią carską, w której skład wchodziły 6 kompania wołogodzkiego pułku piechoty, 2 kompania strzelców kostromskiego pułku piechoty i 50 kozaków.

Lewandowski sprytnie wykorzystał warunki terenowe. Zajął pałac otoczony zabudowaniami i wałem ziemnym oraz rzeką Wilkojadką, która rozlewała się w staw.
Na pierwszej linii ustawił strzelców, kosynierów pozostawiając w odwodzie. Jazdę, jako najmniej przydatną w obronie pałacu wysłał pod dowództwem swego adiutanta Krysińskiego do pobliskiego lasu, celem nękania i zmylenia wrogich wojsk.
Piechota rosyjska chciała podczołgać się pod pałacową bramę i zdobyć budynek szturmem. Powstańcy razili nieprzyjaciela bliskim i gęstym ogniem, trwającym do godziny 12. Po odparciu 2 ataków lewandowski rzucił do walki kosynierów, którzy wyparli Rosjan i zmusili ich do ucieczki. Kozacy, którzy podczas walk o pałac chcieli wycofać się ze Stanina, zostali zawróceni przez jazdę Krysińskiego. Wówczas chłopi uzbrojeni w kosy, widły i drągi uderzyli na kozaków i wyrzucili ich ze wsi.
Piechota carska wycofała się do Łukowa, gdzie czekała na przybycie dział.
Rosjanie stracili 11 zabitych i 24 rannych. 9 powstańców zostało rannych ( w tym ks. Brzóska).
Powstańcy zdobyli 15 karabinów

Osiny 15 marca 1863

Oddział Lewandowskiego liczący około 200 powstańców starł się ze ścigającą go kolumną wojsk carskich złożonych z 400 piechurów i 50 kozaków. Po wymianie strzałów dowódca Polaków zarządził odwrót. Powstańcy stracili 3 zabitych.

Róża - 24 marca 1863

24 marca oddział Lewandowskiego liczący około 200 powstańców został okrążony pod Różą. W skład obławy wchodziły 2 kompanie kostromskiego pułku piechoty (400 żołnierzy), 2 kompanie saperów (400 żołnierzy), szwadron ułanów (200 żołnierzy), 100 kozaków i 2 działa.
Lewandowski zorientował się, ze jest otoczony przez przeważające siły wroga i nie zamierzał podejmować walki. Rozdzielił oddział aby łatwiej można było przedrzeć się przez lasy jackie. W kolumnie czołowej wyruszyły główne siły oddziału pod dowództwem K. Krysińskiego, złożone w większości z kosynierów. W osłonie szli strzelcy dowodzeni przez Lewandowskiego. W pobliżu karczmy Zielonki strzelcy zostali zaatakowani. Stracili 18 zabitych, 24 rannych i kilku wziętych do niewoli. Udało im się jednak przebić przez szeregi nieprzyjaciela. Dowódca został ranny i dostał się do niewoli. Jedgo adiutant przedostał się z powierzonymi sobie siłami w lasy jackie.
W bitwie zginął 1 żołnierz carski, a 3 zostało rannych.

Artur Grottger -
"Kucie kos" - z cyklu Polonia

Artur Grottger
"Bitwa" - z cyklu Polonia

Krzywda - Stara Wróblina - Fiukówka 27 marca 1863

27 marca tylna straż oddziału konnego Zakrzewskiego, w sile około 300 powstańców stoczyły w Krzywdzie potyczkę z kozakami. Siły główne oddziału maszerowały na północ. Po dojściu pod Wróblinę stoczyły bój z wojskami carskimi złożonymi z 500 piechurów i 250 kozaków. Powstańcy zostali rozbici na mniejsze grupy, które wycofywały się w różnych kierunkach. Pod Fiukówką doszło do kolejnego starcia.
Zakrzewski ścigany aż do Wnętrznego stracił kilkudziesięciu zabitych, rannych i wziętych do niewoli. Rosjanie przejęli też cały tabor złożony z 60 koni, 2 wozów z odzieżą, prochem, ołowiem i apteką a także różne plany i dokumenty. Stracili tylko kilku zabitych i rannych.

Gręzówka 23 kwietnia 1863

23 kwietnia 1863 rozegrała się pod Gręzówką kolejna bitwa powstania. Oddział Różańskiego w sile 200 strzelców i kosynierów i 50 jeźdzców stoczył walkę z przeważającymi siłami wroga. Oddziały carskie liczyły 400 piechurów, 200 ułanów i kozaków. Prawdopodobnie polski dowódca nie miał rozeznania co do sił i zamiarów wroga. Stacjonował ze swym oddziałem w lasach Jata. Kiedy otrzymał wiadomość o plądrowaniu Gręzówki przez kozaków, ruszył wsi na odsiecz. Wychodząc z lasu został zaatakowany przez kozaków i ułanów od czoła, a ze skrzydeł przez piechotę. Początkowo powstańcy stawiali opór, jednak musieli się wycofać wobec przeważającej siły wroga. Napór wojska na uciekających powstańców trwał na przestrzeni kilku kilometrów.
Dopiero noc i gęsty las przerwały trwająca 5 godzin walkę.
Powstańcy stracili 20 poległych, 7 rannych i 2 żołnierzy, którzy dostali się do niewoli ( w tym dowódca piechoty Konstanty Micewicz.
Podobne straty odniosły wojska carskie.

Róża 23 czerwca 1863

Kolejna bitwa pod Różą rozegrała się 23 czerwca. W czasie marszu został zaatakowany oddział Borelowskiego - "Lelewela" liczący 450 powstańców (przeważnie strzelców). Wojska carskie liczyły ponad 1000 żołnierzy, w tym 4 kompanie piechoty, pół szwadronu ułanów, 70 kozaków i 4 działa. Wrogi oddział wykorzystał zaskoczenie w szeregach Polaków, którzy nie zdążyli zająć pozycji obronnych. Bitwa trwała od godziny do 8 do 15.
Powstańcy walczyli dzielnie, zwłaszcza w obronie taboru. Musieli się jednak wycofać wobec przeważającej siły wroga. Wycofali się do lasu tracąc tabor z bronią, amunicją, żywnością (10 karabinów, 30 sztucerów, 100 kos, patrony, ołów). Wojska carskie prowadziły pościg na przestrzeni ponad 10 km.
Oddział "Lelewela" został rozbity, tracąc 50 powstańców i wielu rannych. 4 z nich dostało się do niewoli.
Wojska carskie straciły kilkunastu zabitych i 6 rannych.

Aleksander Gierymski "Patrol powstańczy"

Józef Chełmoński - "Epizod z Powstania Styczniowego 1863"

Mysłów 20 września 1863

4 września oddziały Jankowskiego-Szydłowskiego i Zielińskiego stoczyły zacięty bój pod Mysłowem z przeważąjącą siłą wroga. Partyzanci zostali otoczeni przez wojska carskie. Udało im się kolumną przebić przez oblężenie tracąc 79 poległych i rannych, w tym 60 pieszych i 19 konnych

Wola Okrzejska - 26 września 1863

26 września 1863 konny oddział Tytusa O'Byrn - "Grzymały" (naczelnika sił zbrojnych województwa podlaskiego) rozbił pod Wolą Okrzejską oddział kilkudziesieciu kozaków, który stanowił awnagardę większej kolumny wojsk carskich. Kozacy stracili kilku zabitych, powstańcy wycofali się bez strat.

Fiukówka 8 listopada 1863

8 listopada połączone oddziały Jankowskiego-Szydłowskiego, Józefa Lenieckiego, Ignacego Wysockiego-Odrowąża "Żaczka" i inne w sile 800-1000 powstańców stoczyły pod Fiukówką bitwę z wojskami carskimi liczącymi 600 piechurów, sotnię kozaków i 2 działa.

Oddział Lenieckiego zajął stanowiska pod Fiukówką, a Jankowski-Szydłowski rozłożył się na południe - w kierunku Krzywdy.

Walka trwała do późnego wieczora. Mimo przewagi liczebnej ze strony powstańców, nie byli oni w stanie przejść do działań ofensywnych. Byli zmęczeni długimi marszami i wcześniejszymi potyczkami. O zmroku walkę przerwano i w nocy obie strony przeniosły się pod Żelechów

Maksymilian Gierymski
"Wymarsz powstańców ze wsi 1863"

Maksymilian Gierymski
"Scena powstańcza w nocy"

Kisielsk 13 listopada 1863

Oddział kawalerii powstańczej liczącej ponad 100 jeźdźców spotkał się z jazdą carską z kolumny siedleckiej liczącej 100 kozaków i pół szwadronu ułanów. Według Zielińskiego jazda carska "miała zadać poważne straty powstańcom i zmusić do ucieczki. Brak jednak szczegółowych danych na temat tej potyczki

Zastawie - 2 grudnia 1863

Szczegółowy opis bitwy na stronie

http://zastawie.netau.net/bitwa_pod_zastawiem.html

Wola Okrzejska 9 grudnia 1863


Wola Okrzejska była świadkiem kolejnej bitwy 9 grudnia 1863 roku.
Wojska carskie w sile 3 kompanii piechotym szwadronu dragonów i sotni kozaków zaatakowała różne połączone oddziały powstańcze liczące 150 piechurów i 50 konnych. Powstańcy zostali wyparci ze wsi. Brak jest szczegółowych danych o przebiegu tej potyczki.

Cisownik 2 kwietnia 1864


Oddział powstańczy liczący około 50 osób został zaatakowany przez wojska carskie liczace 50 piechurów i 20 kozaków. Powstańcy musieli ratować się ucieczką, tracąc przy tym 20 poległych i 8 wziętych do niewoli.

Artur Grottger
"Na pobojowisku" z cyklu Polonia

Strona główna | O stronie i autorkach | Ziemia Łukowska | Zastawie | Wsie Ziemi Łukowskiej | Kto był kim na Ziemi Łukowskiej 1836-1898 | Wspomnienia mieszkancow | Zastawskie gawedy | Mapy | Kultura Ziemi Łukowskiej | Rody Ziemi Łukowskiej | Dwory i dworki Ziemi Łukowskiej | Powstanie Styczniowe na Ziemi Łukowskiej | II Wojna Światowa na Ziemi Łukowskiej | Historie wojenne Ziemi Łukowskiej | II WŚ Zbrodnie na ludności cywilnej | Przewodnik po łukowskich cmentarzach | Wycieczki po ziemi łukowskiej | Przyroda Ziemi Łukowskiej | Multimedia | Ktokolwiek widzial, ktokolwiek wie... | Noclegi | Zrodla | Linki | Ksiega gosci | Kontakt | Mapa witryny


Powrót do treści | Wróć do menu głównego